COVID-19 နဲ့ ခရီးသွားခြင်း

တရုပ်ပြည်ပြင်ပမှာ COVID-19  ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ပျံ့ပွားမှုတွေ တရိပ်ရိပ်တက်လာချိန်မှာ လေကြာင်းခရီးသွားသူတွေ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှာကိုကြောက်ကြမှာကတော့ မေးစရာမလိုပါ၊

ဒီလိုခရီးသွားလျင် ဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်ကဘယ်လိုကူးနိုင်တယ် ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်တယ် ဆိုတာကလေး ကို တင်ပြပေးပါမယ်။

ပထမဆုံးပြောချင်တာကတော့ ဒီဗိုင်းရပ်ပိုးကူစက်ခံရသူတွေ ကမ္ဘာအနှံ့ကိုလေကြောင်းခရီးကနေ အများစု ပျံ့သွားကြပေမယ့် လေယာဉ်ပေါ်မှာနဲ့လေဆိပ်ထဲမှာ ကူးတာက ရာခိုင်နှုန်း အလွန့်အလွန်နည်းပြီး ဆိုင်ရာနိုင်ငံတွေအတွင်းမှာ သူတို့နဲ့ အနီးကပ်ထိတွေ့သူတွေကို ကူးတာကသာအများစုဖြစ်ပါတယ်။

WHO နဲ့ ICAO လို အဖွဲ့တွေကလည်း လေကြောင်းခရီးတွေမှာကူးစက်ရောဂါမပျံ့ပွားအောင် ကာကွယ်နည်းလမ်းညွှန်၊ နေမကောင်းသူ၊ သံသယရှိသူတွေ့ပါက လုပ်ဆောင်ရန် တို့ကို ထုတ်ပြန်ထားပြီးသားပါ။ 

1.    ဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်သူတွေဆီက ကိုယ့်ဆီကိုရောက်လာနိုင်သလဲ

2.    ဘယ်လိုကူးမလဲ

3.    ဘယ်နေရာတွေက နေ ဘယ်လိုကူးနိုင်သလဲ

4.    ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ

ဗိုင်းရပ်စ်က ဘယ်သူတွေဆီက ကိုယ့်ဆီကိုရောက်လာနိုင်သလဲ

a.    လေယာဉ်ဝန်ထမ်း

b.    လေယာဉ်ပေါ် အတူပါခရီးသည်/ မိမိခုံနဲ့ကပ်လျက်ခရီးသည်

c.       လေဆိပ်မှာ ဆုံတဲ့ ခရီးသည်

d.      လေဆိပ်ဝန်ထမ်းများ နဲ့

e.      လေဆိပ်က ဂျူတီဖရီးဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင် နဲ့ lounge  ဝန်ထမ်းများ

ဘယ်လိုကူးမလဲ

f.       ပိုးရှိသူချောင်းဆိုး နှာချေ၊ စကားပြောရာကထွက်လာတဲ့ တံတွေးမှုန်မှာ ပါတဲ့ ပိုးတွေကို တိုက်ရိုက်ရှူမိလို့ ၊

g.    တံတွေးမှုန် ကျတဲ့ နေရာကို ထိကိုင်မိတဲ့ လက် မှာ ကပ်ပါလာပြီး အဲဒီလက်နဲ့ မျက်နှာပါးစပ်၊ မျက်စေ့ အစားသောက် အသုံးအဆောင်တွေကိုကိုင်မိလို့ ( ဒီနည်းနဲ့ကူးတာ အများဆုံးပါ) တွေကိုကိုင်မိလို့ 

ဘယ်နေရာတွေက နေ ဘယ်လိုကူးနိုင်သလဲ

h.    လေယာဉ်ပေါ်မှာ

i.      လေဆိပ်မှာ၊ အသွား + အပြန်

j.      လေဆိပ်က အိမ်အပြန်

ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ

k.     နှာချေ၊ ချောင်းဆိုးသူ၊ နေမကောင်းဘူးလို့ သံသယရှိသူ တွေနဲ့ တမီတာထက်ပိုဝေးဝေးမှာနေပါ။

l.       လူအများထိကိုင်ထားတဲ့ မျက်နှာပြင်တွေကို ထိကိုင်ပြီးတိုင်းလက်ကိုသန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ။

ပိုပြီး အသေးစိပ်လေ့လာကြည့်ရအောင်

၁. ဘယ်သူ့ဆီက ကူးလာနိုင်လဲ

လေယာဉ်ဝန်ထမ်း

·         စာရေးချိန် ၉-၃-၂၀ အထိ  COVID-19 ဗိုင်းရပ်စ်ကူးခံရတဲ့ လေယာဉ်ဝန်ထမ်း အရေအတွက်က လက်ချိုးရေလို့ရအောင်နည်းပါတယ်။

·         လေကြောင်းလိုင်းတွေက သူတို့ဝန်ထမ်းတွေကူးစက်မခံရစေဖို့ နဲ့  ကူးစက်ခံရသူဝန်ထမ်းရှိပါက သူတို့မှ တဆင့်ဆက်မပျံ့စေဖို့ တင်းကြပ်တဲ့စည်းကမ်းတွေ ချမှတ်ကျင့်သုံးကြလို့  ဗိုင်းရပ်စ်ကူးခံရတဲ့ လေယာဉ်ဝန်ထမ်းထံမှ ခရီးသည်ကို ကူးစက်ခံရဖို့ အခွင့်လမ်းက မရှိသလောက်နည်းပါတယ်။

 လေယာဉ်ပေါ် အတူပါခရီးသည်/ မိမိခုံနဲ့ကပ်လျက်ခရီးသည်

·         ခရီးစဉ်ပေါ်တည်ပြီး  ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသူတွေ မိမိနဲ့ လေယာဉ်တစီးထဲမှာ ပါလာနိုင်ပါတယ်။  ခရီးအနီးအဝေးကိုလိုက်ပြီး သူတို့ထံကပိုးတွေ အနားကခရီးသည်တွေကို ပျံ့နှံ့ကူးစက်နိုင်ခြေကွာခြားပါတယ်။ ပျံသန်းချိန်ကြာလေ အခွင့်လမ်းများလေပါ။

·         ဒါပေမယ့် လေကြောင်းလိုင်းတွေက  ခရီးသည်တွေ ချက်အင်လုပ်ကတည်းက ခရီးသွားခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်း နဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေရှိမရှိမေးပြီး စိစစ်လို့ လေယာဉ်ပေါ်မှာ ဗိုင်းရပ်စ် ပျံ့စေနိုင်သူပါလာနိုင်ခြေအတော်နည်းပါတယ်။  ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခံရသူတွေ ပါလာနိုင်ပေမယ့် သူတို့က ဆက်လက် ကူးစက်နိုင်တဲ့အဆင့် မရောက်သေးသူတွေ ဖြစ်ဖို့ပိုများပါတယ်။

·         သူတို့က ပါးစပ်၊ နှခေါင်းကိုမပိတ်ဘဲ နှာချေချောင်းဆိုးလို့ ကိုယ်က ပိုးပါတဲ့တံတွေးမှုန်ကိုတို က်ရိုက်ရှူမိလျင်၊ မိမိအစားအသောက်ပေါ်ကိုကျလျင်၊ ကူးစက်နိုင်တယ်ဆိုပေမယ့် အနားကပ်ထိုင်သူမဟုတ်လျင် ဖြစ်နိုင်ခြေ အတော်နည်းပါတယ်။

လေဆိပ်မှာ ဆုံတဲ့ ခရီးသည်

·         သူတို့နဲ့ တွေ့ကြချိန်တွေမှာ သိပ်နီးနီးကပ်ကပ်မရှိလို့  သူတို့ဆီကကူးဖို့ အလွန်နည်းပါတယ်။

·         သူတို့ထိကိုင်ထားတဲ့ပစ္စည်း (သို့) မျက်နှာပြင်တွေကနေတော့ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။

လေဆိပ်ဝန်ထမ်းများ နဲ့လေဆိပ်က ဂျူတီဖရီးဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင် နဲ့ lounge  ဝန်ထမ်းများ

·         သူတို့ကို လည်း ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးပြီး ရောဂါလက္ခဏာမရှိမှ အလုပ်ဆင်းရလို့ ပိုးကူးစက်ခံထားရသူ မရှိသလောက်နည်းမှာပါ။

၂. ဘယ်နေရာတွေက နေ ဘယ်လိုကူးနိုင်သလဲ

လေယာဉ်ပေါ်မှာ

·         ထိုင်ခုံလက်တင်တန်း၊ တီဗွီ  touch screen၊ ခေါက်စားပွဲ၊  မီးခလုပ်၊ အဲယားကွန်း ဖွင့်ပိတ်၊ ခရီးဆောင်အိတ်ထည့်တဲ့ အကန့် တံခါးခလုပ် စသည်

·         လေယာဉ်အိမ်သာတံခါး လက်ကိုင်၊ အိမ်သာ ရေဆွဲခလုပ်၊ လက်ဆေးခွက် ဘုံပိုင်

တစ်သျူး (သို့) အဆင်းစက္ကူဗူးနှုတ်ခမ်းဝတွေကိုလက်နဲ့ ထိကိုင်ကြလို့  အဲဒီနေရာတွေကတဆင့်ကူးနိုင်ပေမယ့် အိမ်သာသွားပြီးလူတိုင်းလက်ဆေးလို့ ပြသနာမရှိလှပါ။

·         အစားအသောက် ဗန်း၊ ခွက်၊ စတာတွေကတော့ တယောက်စာသီးသန့်ဖြစ်လို့ ကူးနိုင်စရာမရှိပါ။ ( ချွင်းချက် လေယာဉ်ဝန်ထမ်း (သို့) အစားအသောက် လှည်းနဲ့ ပစ္စည်းတွေ ပြင်ဆင်ပေးတဲ့ ဝန်ထမ်းမှာရောဂါပိုးရှိလျင်တော့ ပိုးတွေပါလာနိုင်ခြေရှိပါတယ်၊ )

လေဆိပ်မှာ

·         ချက်အင်ကောင်တာ

o   ကောင်တာစားပွဲမျက်နှာပြင်

·         အင်မီဂရေးရှင်း  ကောင်တာ  (  Passport control)

o    ကောင်တာစားပွဲမျက်နှာပြင်

o   လက်ဗွေနှိပ်မှန်သားပြင်

·         ပစ္စည်းတင်လှည်း

·         လေဆိပ်အိမ်သာ

·         စားသောက်ဆိုင်

·         လေဆိပ်ထိုင်ခုံနဲ့ လက်တင်တန်းများ

·         စက်လှေကားလက်တန်း

·         ဓါတ်လှေကားခလုပ်များနဲ့လက်ကိုင်တန်း

·         အများသုံးဖို့ပေးထားတဲ့ကွန်ပြူတာစားပွဲမျက်နှာပြင်၊ ကီးဘုတ်နဲ့ မောက်စ်၊ အားသွင်းမီးခလုပ်၊

·         ဓါတ်မှန်စက်ထဲ ပစ္စည်းထည့်တဲ့ ပလတ်စတစ်ဗန်းများ

လေဆိပ်ပြင်ပမှာ

a.    အငှားကား၊ ဘတ်စ်ကား၊ ရထား

နေရာတိုင်းမှာ

·         ဘယ်နေရာမှာ မဆိုကိုယ်အနဲ့ အတူအမြဲပါလာပြီး ပိုးတွေကပ်နေနိုင်တာကတော့ မိုဘိုင်းဖုန်းဆိုတာကိုလုံးဝမမေ့ပါနဲ့။

ဘောပင်ကိုလည်းသုံးပြီးတိုင်းပြန်သန့်ရှင်းပါ 

၃. ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ

o   တစ်သျှူးစက္ကူလုံလောက်အောင်ဆောင်ထားပါ။

o   အရက်ပျံလက်ဆေးရည် ( ၁၀၀ စီစီထက်မပိုတဲ့ပုလင်း) ကို ဇစ်ပိတ် ပလတ်စတစ်အိတ်နဲ့ ဆောင်ထားပါ။ တစ်သျှူးအစိုကိုအရက်ပျံစိမ်ထားလျင်တော့သုံးရတာပိုလွယ်ပါတယ်။

o   အဲဒီပုလင်း ကို အိတ်ထဲကထုတ်ထားပြီး အလွယ်တကူထုတ်သုံးလို့ရအောင်ထားပါ။ မိမိရှေ့ခုံနောက်ကျောက ရှုံ့အိတ်ထဲထည့်ထားလို့ရပါတယ်။

o   သုံးပြီးသားတစ်သျှူးကို အလွယ်တကူပစ်လို့ရအောင်၊ ပေးထားတဲ့ အံဖတ် အိတ်ကို ဖွင့်ပြီး  အဆင်သင့်ထားပါ။

o   မိမိဘေးကခရီးသည်က မကြာမကြာချောင်းဆိုးပါက ပါးစပ်အုပ်ဖို့ တစ်သျှူးများများထုတ်ပေးလိုက်ပါ။ လေယာဉ်ဝန်ထမ်းကို သူချောင်းမကြာမကြာဆိုးနေကြောင်း အကြောင်းကြားပြီး နေရာလဲခိုင်းပါ။

o   လက်သန့်ဆေးပုလင်း၊ တစ်သျှူးဗူးကိုထုတ်တဲ့အခါ ပုလင်းနဲ့ ထည့်ထားတဲ့ အိတ်ကို မသန့်တဲ့ လက်နဲ့ကိုင်မိပြီဆိုတာမမေ့ပါနဲ့ ၊ အဲဒီပုလင်းနဲ့ အိတ်တွေကိုပါအရက်ပျံနဲ့ သန့်စင်ပါ။

o   မိုဘိုင်းဖုန်းကို လက်ကိုင်ပုဝါလိုမျက်နှာနဲ့ထိမယ့်အရာတွေနဲ့ အတူမထားပါနဲ့

o   အရက်ပျံလိုပိုးသတ်ဆေးရည်တွေက ဖုန်းမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်စေလို့ ဖုန်းကိုသန့်ရှင်းရေးလုပ်လျင် ခပ်ထိုင်းထိုင်းရေစိုအဝတ်ကိုသာသုံးပါလို့ထုတ်လုပ်သူတွေကဆိုကြပါတယ်။

o   ဒီတော့ ဖုန်းကိုင်ပြီးတာနဲ့ လက်ကိုသန့်ရှင်းရေးလုပ်ဖို့သာရှိပါတယ်။
o    ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းကိုပလတ်စတစ်အိတ်ပါးပါးထဲထည့်ပြီးသုံးလျင်တော့ အပြင်ကအိတ်ကို အရက်ပျံနဲ့ သန့်ရှင်းလို့ရသလို အသစ်လဲလို့  ဆေးလို့လည်းရပါတယ်။  အဲလိုစ္ပပ်ထားလျင် လက်ဗွေနဲ့တော့ဖွင့်လို့ရတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ 
o   တကယ်တွေးကြည့်တော့  မိမိလက်နဲ့ ထိကိုင်မိတဲ့ အရာအားလုံးကနေ ကူးနိုင်တာဖြစ်လို့  မိမိလက်ကို မကြာဃဏဆေးပါ  (သို့) အရက်ပျံနဲ့ သုတ်လိမ်းသန့်စင်ပါ၊

o   မိမိမျက်နှာ၊ ပါးစပ် ၊ နှခေါင်းတွေကို မထိမကိုင်မိအောင်သတိထားပါ၊ ထိကိုင်မယ်ဆို လက်ကိုအရင်သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ။

   WHO  ကတင်ထားတဲ့ ဗွီဒီယိုကလေးပါတင်ပေးထားပါတယ်။ 

Cruise ship တွေနဲ့ သွားတဲ့အခါမှာတော့ ခရီးသည်အများကြီးနဲ့ အတူဆုံ အတူစားကြတာများပြီး အတူခရီးသွားချိန်ကလည်းညအိပ်ခရီးတွေဖြစ်လို့ လေကြောင်းခရီးသွားတာထက်ပိုပြီးကူးစက်နိုင်ခြေများပါတယ်။ 

ဒေါက်တာအောင် 

09-03-2020

https://b-wise-2b-healthy.blogspot.com/2020/03/covid-19-covid-19-who-icao-1.html

http://mohs.gov.mm/Main/content/publication/2019-ncov

https://www.who.int/news-room/articles-detail/updated-who-recommendations-for-international-traffic-in-relation-to-covid-19-outbreak/

 https://www.who.int/news-room/articles-detail/key-considerations-for-repatriation-and-quarantine-of-travellers-in-relation-to-the-outbreak-of-novel-coronavirus-2019-ncov/

နှုတ်ဆက်ခြင်း ယဉ်ကျေးမှူဓလေ့ထုံးစံများနဲ့ ကူးစက်ရောဂါ

  နှုတ်ဆက်ခြင်းယဉ်ကျေးမှူဓလေ့ထုံးစံများနဲ့ ကူးစက်ရောဂါ

ကျနောတို့ တတွေတယောက်နဲ့တယောက်တွေ့ဆုံကြတဲ့အခါ အပြန်အလှန်နှုတ်ဆက်ကြတာယဉ်ကျေးမှုတခုပါ။
လေးစားသမှု ဂါရဝပြုတာလည်းပါပါတယ်။
လူမျိုးအလိုက် ဘာသာအလိုက် နှုတ်ဆက်ပုံချင်းတော့ကွဲတာရှိသလို တူတာလည်းရှိကပါတယ်။
ဓလေ့တွေရောကုန်တာတွေလည်းရှိပါတယ်။
အခု COVID-19 လိုကူးစက်ရောဂါတွေပြန့်နှံ့တဲ့အချိန်မှာ တချို့သောဓလေ့တွေကရောဂါပိုးတွေ တယောက်ကနေ နောက်တယောက်ကို အလွယ်တကူကူးစက်အောင်ဖန်တီးပေးသလိုဖြစ်ပါတယ်။
 COVID-19 လို H1N1   လို အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကကူးတယ်ဆိုတဲ့ပိုးတွေက တိုက်ရိုက်ရှူမိတာထက် ပိုးတွေရှိတဲ့မျက်နှာပြင်တခုခုကိုထိကိုင်မိတဲ့လက်ကတဆင့်ကူးတာပိုများတယ်ဆိုတာ အထောကအထားတွေရှိပါတယ်။

တဦးနဲ့တဦး တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှူမရှိတဲ့ တချို့သောနှုတ်ဆက်ပုံတွေကတော့ ရောဂါကူးစက်မှုအတွက်ပူစရာမလိုပါ။
အာရှတိုက်သားအများစုရဲ့နှုတ်ဆက်ပုံတွေက လူလူချင်းတိုက်ရိုက်မထိကြတာများပါတယ်။

https://en.wikipedia.org/wiki/Bowing_in_Japan#/media/File:Japan_-_Tokyo_(9980668875).jpg

https://www.vietvisiontravel.com/wp-content/uploads/2018/05/Useful-Phrases-for-Myanmar-Travel.jpg

အနောက်နိုင်ငံသားတွေကတော့ တဦးနဲ့တဦးမထိကြဘဲ အရင်ကဦးထုတ်ကလေးမ၊ ကိုယ်လေးညွှတ် နှုတ်ဆက်ကြပေမယ့်နောက်ပိုင်းမှာ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်တာများပါတယ်။ 

 ရောဂါပိုးကူးစက်စေနိုင်သောနှုတ်ဆက်နည်းများ 

၁. အနောက်တိုင်းပုံစံလက်ဆွဲနှုတ်ဆက်နည်း 

https://khurki.net/guide-impress-your-boss-office/

၂. မလေး၊ အာရပ် စသောမူဆလင်နိုင်ငံများတွင်နှုတ်ဆက်သောနည်းများ 

• တဦးနဲ့တဦးပွေ့ဖက်နှုတ်ဆက်ခြင်း 
• နဖူး၊ ပါး စသည်တို့ကိုနမ်းခြင်း၊ ပါးချင်းအပ်ခြင်း 
• လူကြီးလက်ကို လူငယ်က ကိုင်ကာနမ်းပြီးနှုတ်ဆက်ခြင်း
•  မလေးလူမျိုးတွေက စားပွဲ၊ အစည်းအဝေးတခုကိုရောက်လာတဲ့အခါ နောက်မှရောက်ူက အရငရောက်နေသူအားလုံးကို တယောက်ချင်းလက်ဆွဲနှုတ်ဆက် သလို ပြီးလို့ပြန်လျင်လည်း အရင်ထွက်ခွာသူက ကျန်ခဲ့သူအားလုံးကို တယောက်ချင်းနှုတ်ဆက်ပါတယ်။ 

https://sites.google.com/site/moensaudiarabiamgt755/greetings-and-niceties

  

ဒီလိုနှုတ်ဆက်နည်းတွေက ရင်းနှီးမှုကိုပြသလို လေးစားသမှုကိုလည်းပြပါတယ်။ 

ဒါပမယ့် နှုတ်ဆက်သူတဦးဦးမှာ ကူးစက်ရောဂါရှိနေလျင်တော့ တခြားတယောက်ကို ရောဂါပိုးအလွယ်တကူကူးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လိုကူးမလဲ 

• ချောင်းဆိုးနှာချေလို့ အုပ်ကာထားတဲ့ လက်၊ နှာခေါင်း၊ ပါးစပ်၊ မျက်နှာတွေကိုထိကိုင်ထားတဲ့ လက်၊ နှာခေါင်းစည်း၊ လက်ကိုင်ပဝါတို့ကို ထိကိုင်ထားတဲ့ လက်ကို သန့်ရှင်းရေး ပြန်မလုပ်ထားလျင် ရောဂါပိုးတွေရှိနေလို့ အဲဒီလက်နဲ့ ထိကိုင်သူတွေ ကိုယ်တွေပေါ်ကိုရောက်ရှိပြန့်နှံ့ပါတယ်၊ 
• အဲဒီပိုးပါသွားတဲ့ လက်ကိုမဆေးမိခင် မျက်နှာ၊ နှာခေါင်းတွေကို ထိုကိုင်မိလျင် ရောဂါရပါတယ်။
• ပိုးတွေရှိတဲ့ လက်နဲ့ ဖက်မိတဲ့ အဝတ်အစားတွေပေါ်မှာလည်းပိုးတွေကျန်ခဲ့နိုင်လို့ နောက်တယောက်ကဖက်မိထိမိတဲ့အခါ နောက်တယောက်ရဲ့ လက်၊ ကိုယ်ပေါ်ကိုပိုးတွေရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။  
• ပါးချင်းအပ်၊ မျက်နှာ၊ ပါး နှဖူးတို့ကိုနမ်းရှုပ်နှုတ်ဆက်လျင်တော့ သိပ်နီးကပ်လွန်းလို့  တယောက်ရဲ့ ရှူထုတ်တဲ့လေထဲကပိုးကို တယောက်ကရှူမိပြီးကူးနိုင်သလို၊ မျက်နှာပေါ်၊ ပါးပေါ် ပွတ်မိလို့တင်နေတဲ့ ပိုးတွေကို နမ်းရှုပ်ရာကကူးနိုင်ပါတယ်။ 

 တဘက်မှာလည်းယဉ်ကျေးမှုအရ ထုံးစံအတိုင်း မနှုတ်လျင် ရိုင်းရာကျမှာစိုးလို့နှုတ်ဆက်ရပါတယ်။ 

လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်တာက ပြီးပြီးချင်းလက်ကိုသန့်ရှင်းရေးလုပ်လိုက်လျင် ပြသနာမရှိပေမယ့် ပွေ့ဖက် နမ်းရှုပ် နှုတ်ဆက်တာ မျိုးကတော့ အခုလို ကူးစက်ရောဂါပြန့်နေချိန်တွေမှာရှောင်ရှားသင့်ပါတယ်။

၃။ အဆိုးဆုံးက တော့ အနောက်တိုင်းနှုတ်ခမ်းစုပ်နှုတ်ဆက်ခြင်းပါ ။ 

လူမျိုးရေးဘာသာရေး ခွဲခြားမှု ဘာမှမပါဘဲကျန်းမာရေးရှုထောင့်က ရေးသားအကြံပြုချင်းသာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒေါက်တာအောင်

02-03-20

စားသောက်ဆိုင်မှာ စားသောက်ခြင်းနဲ့ COVID-19

စားသောက်ဆိုင်မှာ စားသောက်ခြင်းနဲ့ COVID-19  

COVID-19  ဗိုင်ရပ်စ်ကို အသက်ရှုလမ်းကြောင်းကကူးစက်တဲ့ပိုးလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
သူတို့တတွေလူတဦးကနေတဦးကိုကူးစက်ပုံ ၂ မျိုးရှိပါတယ်။

၁.  ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိသူ စကားပြော၊ နှာချေ၊ ချောင်းဆိုးလို့ထွက်လာတဲ့ တံတွေး၊ နှာရည် အမှုန်ကလေးတွေနဲ့အတူဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကို အနားမှာရှိသူက ရှူသွင်းလိုက်တဲ့ လေထဲပါဝင်ပြီး ရှူရှိုက်မိတာနဲ့ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းထဲရောက်သွားပြီးကူးပါတယ်။
အဲဒီ အမှုန်တွေက အကွာအဝေး တမီတာ ( တကိုက်တထွာ) မှာ ရှိသူတွေထိပြန့်ပါတယ်။
၂. (က) အဲဒီ အမှုန်တွေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ အနီးနားက ပစ္စည်း၊ ပရိဘောဂ၊ အသုံးအဆောင်တွေပေါ်ကိုကျပြီး အဲဒီပိုးတွေရှိတဲ့ မျက်နှာပြင်ကို တယောက်ယောက်က ထိကိုင်မိတော့ သူတို့လက်မှာပါသွားပါတယ်။ အဲဒီလက်ကို သေချာ သန့်ရှင်းရေးမလုပ်ဘဲ မိမိပါးစပ်၊ နှာခေါင်း၊ မျက်စေ့တို့ကို ထိကိုင်မိလို့ဖြစ်စေ၊
(ခ) အဲဒီ အမှုန်တွေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တွေ အနီးနားက အစားသောက်  ပန်းကန်ခွက်ယောက်တို့ပေါ်ကိုတိုက်ရိုက်ကျပြီး  အဲဒီ အစားအသောက်(သို့) ပိုးတွေထိထားတဲ့လက်နဲ့ ကိုင်တဲ့ (သို့) ပိုးတွေတိုက်ရိုက်ကျထားတဲ့ ပန်းကန်ခွက်ယောက်တွေ နဲ့ထည့်ထားတဲ့ အစားအသောက်တွေကိုစားသောက်မိလို့ဖြစ်စေ ကူးစက်ခံရနိုင်ပါတယ်။
သုတေသနတွေအရ အသက်ရှုလမ်းက ကူးစက်တဲ့ ပိုးတွေဟာ  နံပတ် ၂ နည်းနဲ့ ကူးတဲ့နှုန်းက ပိုများပါတယ်။

စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ

စားသောက်ဆိုင်တွေမှာစားသောက်ကြတဲ့အခါ ဒီလိုပိုးမျိုးကူးစက်စက်နိုင်တဲ့ ၂နည်းလုံးနဲ့ ကူးနိုင်ပါတယ်။  နံပတ် ၂ နည်းကတော့ အဓိကပါ။

 ဗိုင်းရပ်စ် ဘယ်သူ့ဆီကလာလဲ

အကြမ်းအားဖြင့် ၂ စုရှိပါတယ်။
(၁) ဆိုင်ဝန်ထမ်း
(၂) စားသောက်ဆိုင်လာသူများ၊ အတူစားသောက်သူများ

(၁) ဆိုင်ဝန်ထမ်း 

ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသူဆိုင်ဝန်ထမ်းက နှာချေ ချောင်းဆိုးလို့ထွက်လာတဲ့ တံတွေး၊ နှာရည် အမှုန်ကလေးတွေနဲ့အတူဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကို အနားမှာရှိတဲ့ ပန်းကန်၊ခွက်ယောက် ဇွန်းခက်ရင်းစတဲ့ အသုံးအဆောင်တွေပေါ်ကျပြီး ဆက်ကူးနိုင်ပါတယ်။
သူတို့နှာခေါင်းစည်း စည်းထားတယ်ဆိုလျင်တောင် နှာခေါင်းစည်းကိုဟပြီး နှာချေ ချောင်းဆိုး၊ နှပ်ညှစ်တဲ့အခါ နှာခေါင်းစည်းမှာကပ်နေတဲ့ပိုး၊နဲ့ လက်မှာပေတဲ့ တံတွေး၊ နှာရည် တွေကပိုးတွေ သူတို့လက်မှာကပ်ပါတယ်။ လက်ကိုချင်ချင်းသေသေချာချာမဆေးဘဲ အစားအသောက်တွေကိုပြင်ဆင်တာ၊ ပန်းကန်ခွက်ယောက်တွေကို ကိုင်တွယ်တာ စတာတွေကနေ အစားအသောက်နဲ့ ဇွန်းခက်ရင်း၊ အအေးခွက် လာချပေးတဲ့ လက်သုတ် စတာတွေပေါ်ကိုရောက်ကာ စားသုံးသူက စားမိနိုင်ပါတယ်။

(၂) စားသောက်ဆိုင်လာသူများ၊ အတူစားသောက်သူများ
အနီးအနားစားပွဲက (သို့) အတူတူစားနေသူနှာချေ ချောင်းဆိုးလို့ထွက်လာတဲ့ တံတွေး၊ နှာရည် အမှုန်ကလေးတွေနဲ့အတူဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကို အနားမှာရှိတဲ့ အစားအသောက်နဲ့ တွေပေါ်ကိုရောက်ကာ စားသုံးသူတဲ့ အထဲပါသွားနိုင်ပါတယ်။
စာသုံးသူတွေကတော့ စားနေချိန်နှာခေါင်းစည်းမစည်းပါ။ နှာချေ ချောင်းဆိုးလျင် စားပွဲ ဘေးဘက်ကို လှည့်လုပ်တတ်လို့ ဘေးစားပွဲကို စင်နိုင်ပါတယ်။
ပါးစပ်ကို လက်နဲ့ တစ်သျှူးနဲ့အုပ်ချောင်းဆိုးနှာချေသူတွေလက်မှာကပ်ပါလာတဲ့ ပိုးတွေ စားပွဲ၊ ကုလားထိုင် အချဉ်ခွက်၊ ငြုပ်ဆီပုလင်း၊ ငြုပ်ကောင်းပုလင်း  တစ်သျှူးဗူး၊ သွားကြားထိုးတံဗူးဦ တံခါးလက်ကိုင် စသည်ဖြင့်ကိုင်မိတဲ့ ပစ္စည်းအတော်များများမှာ ကပ်ကျန်နေပြီး အဲဒီပစ္စည်းတွေကို ကိုင်တွယ်သူ လက်ဆင့်ကမ်းသူ တခြား စားသောက်သူများ ဆိုင်ဝန်ထမ်းများကိုကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ ပိုးပေနေတဲ့လက်ကို

ဘူဖေးကတော့ပိုဆိုးပါတယ်။ စားသောက်သူအားလုံးနီးပါး အစားစာတွေထည့်ထားတဲ့ ဗန်းတွေနားတန်းစီ အနားမှာ နှာချေချောင်းဆိုးမှ မဟုတ် အနားမှာ စကားပြောတောင်တွံတွေးစင်တတ်လို့ အစားတွေထဲ ပိုးတွေတန်းရောက်၊
နှပ်ညှစ်ထား  ပါးစပ်ကိုင် နှာခေါင်းကိုင်ထားတဲ့ မသန့်တဲ့လက်နဲ့ ဇွန်ကြီးတွေ ကိုသူကိုင်လိုက်ကိုယ်ကိုင်လိုက်၊ ပိုးတွေကကိုယ့်လက်မှာပါလာပြီး အခက်မှာရေးထားသလိုကူး။

ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ

• ကူးစက်ရောဂါပြန့်နေချိန်မှာ စားသောက်ဆိုင်တွေကိုရှောင်ပါ။
• မတတ်သာလို့စားရလျင် ပူပူနွေးနွေးချက်ပြုတ်ထားတာကို မှာစားပါ၊
• အသုံးအဆောင်တွေကို ရေနွေးနဲဆေးလို့ရလျင်ဆေးပြီးမှသုံးပါ။
• အစာမစားမီ (သို့) အစားအသောက်နဲ့ အသုံးအဆောင်တွေကို မကိုင်မီလက်ကို သန်ံရှင်းပါ။
• လူးအများနဲ့ဝေးတဲ့ နေရာမှာထိုင်ပါ။ အဲယားကွန်း လေတင်ဘက်ကိုရွေးပါ။ 
• တစ်သျှူးအစိုယူသွားပြီး ပစ္စည်းတွေကို မကိုင်မီ သုတ်သင်သန့်ရှင်းပါ။ 
• လူအများထိကိုင်တဲ့ပစ္စည်းတွေကို ကိုင်ပြီးတိုင်းမိမိလက်ကိုသန့်ရှင်းရေးလုပ်ပါ။ 

ဒေါက်တာအောင်
24-2-20


https://b-wise-2b-healthy.blogspot.com/2020/02/covid-19_25.html

မြန်မာနဲ့ COVID-19

မြန်မာနဲ့ COVID-19

ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်ပိုင်းအတွင်းဂျပန်နဲ့ တောင်ကိုးရီးယား နောက်တော့ အီတလီနဲ့ အီရန်မှာ COVID-19 ဗိုင်းရပ်ပိုးစစ်ဆေးတွေ့ရှိသူတွေ နေ့ချင်းညချင်း အလျင်မြန်တိုးပွားလာပါတယ်။

ဒါပေမယ့်အဲဒီလို ပိုးတွေ့သူအရေအတွက် ရုတ်တရက်တက်လာတာက ဒီဗိုင်းရပ်က တရက်နှစ်ရက်အတွင်း ရာနဲ့ချီတဲ့လူတွေဆီကို ပြန့်ပွားကူးစက်သွားတာမဟုတ်ပါ။

ဘာလို့ ရောဂါပိုဂရှိသူတွေရုတ်တရက်တက်လာတာလဲ 

အခုနောက်ပိုင်း ဆက်လက်ပြန့်ပွားနေတဲ့ COVID-19  ဗိုင်းရပ်စ်က ဝူဟန်မှာစပြန့်တဲ့ဗိုင်းရပ်လောက်မဆိုးတော့ ပဲ သာမန် နှားစေးချောင်းဆိုးလောက်နဲ့ ပျောက်သွားသူတွေ သာမက ရောဂါလက်ခဏာ သိသိသာသာမပြလိုက်ဘဲ သူများကို ဆက်ပြီးကူးသွားတာတွေများလာနေပါတယ်။ ကူးစက် နှုန်းကတော့ သာမန် တုပ်ကွေးလို အလွယ်တကူကူးလာပါတယ်။
တခါ အဲဒီနိုင်ငံတွေအားလုံးအတွက် အခုအချိန်က တုပ်ကွေးရာသီပါ။
ဒီတော့ တရုပ်ပြည်နဲ့ ဆက်စပ်မှုမရှိသူတွေ ရောဂါပိုးတဆင့်ကတဆင့် ကူးစက်ခံရတဲ့ အခါ သာမန် တုပ်ကွေးလို့ပဲ ထင်ကြပါတယ်။
သူတို့ ကိုဆေးကုသူဆရာဝန်တွေအနေနဲ့လဲ နိုင်ငံပြင်ပလည်းမထွက်၊ ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရတဲ့သူ သို့မဟုတ် သံသယရှိသူတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုမရှိသူတွေဖျားနာတဲ့အခါ သာမန်တုပ်ကွေးလိုပဲ ကုကြမှာပါ။ သံသယလည်းမဖြစ်ပါ။
အဲဒီလိုကူးစက်ခံရသူတွေထဲက ရောဂါပြင်းထန်သူတယောက်ကို သတိထားမိလို့ စစ်လိုက်တော့မှ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံနေရတာကို တွေ့ပြီး သူနဲ့ ဆက်စပ်သူတွေကိုလိုက်ရှာတဲ့အခါ၊ သံသယဖြစ်စရာ လူတွေ အများကြီးဖြစ်နေပြီဆိုတာကိုတွေ့လိုက်ရတာပါ။  သူတို့ကိုစစ်လိုက်တော့ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက် ခံနေရသူတွေဖြစ်နေတယ်လို့သိလိုက်ရတာပါ။
နေ့စဉ် ပိုးရှိသူတွေနဲ့ ဆက်စပ်သူတွေကိုရှာလိုက် နောက်ထပ်သံသယဖြစ်စရာသူတွေကိုထပ်တွေ့လိုက်၊ စစ်လိုက်တော့ပိုးကဓးစက်ခံနေရတာတွေ့လိုက်၊ ဒီလိုနဲ့ လူနာစာရင်း တရှိန်ထိုးတက်သွားတာပါ။

 ဒါဆို စိတ်မပူရတော့ဘူးလား

ရုတ် တရက်တိုးလားတဲ့ တရက်တာ အရေအတွက် ကိန်းဂဏန်းက အဲဒီနေ့ရဲ့ကူးစက်မှုပမာဏကို တိုက်ရိုက်မပြပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူတို့ကူးစက်ခံနေရတာ ရက်အနည်းငယ်ကြာနေလောက်ပြီဖြစ်လို့ပါ။ အဲဒီနေ့မှာ စစ်ဆေးတဲ့ သူအရေအတွက်ပေါ်ပဲတည်ပါတယ်။ တကယ်တန်းတနေ့တနေ့ကို ကူးစက်ခံရတဲ့ အရေအတွက်က အဲဒီကိန်းဂဏန်းထက် ပိုနည်းနိုင်သလို ပိုလည်းများနိုင်ပါတယ်။

ဘာကစိတ်ပူစရာလဲ 

တကယ်စိတ်ပူရမှာက လူတွေကြားထဲ လျှောက်သွားနေသူတွေ ထဲမှာ လက္ခဏာမပြ (သို့) သာမန်နှာစေးချောင်းဆိုးလက္ခဏာလောက်နဲ့  တုပ်ကွေးဆိုပြီး ကိုယ့်ဟာကိုယ်ဆေးသောက်ကာ အလုပ်ဆက်လုပ်နေသူတွေ ဆေးရုံဆေးခန်းမပြဘဲ အိမ်မှာ နားနေသူတွေပါ။
ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့  ဘယ်သူမှ သတိမထားမိခင် အဲလိုလူတွေကနေ တခြားလူအများကြီးကို ဆက်ကာဆက်ကာပြန့်သွားခဲ့လို့ပါ။
အဲလိုပြန့်နေတာတွေက ဖေါ်ပြပါနိုင်ငံတွေမှာသာမက မြန်မာအပါအဝင် တခြားဘယ်နိုင်ငံမှာ မဆိုရှိနေနိုင်ပါတယ်။
သူတို့ထဲက တယောက်ယောက်ကို စစ်ဆေးမိလို့ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေ့ပြီဆိုတဲ့အခါကမှ source နဲ့ contact ကိုလိုက်တဲ့အခါ လူမသိ သူမသိ ကူးစက်ခံနေရသူတွေ အများကြီး ဘွားကနဲပေါ်လာဦးမှာပါ။

လေဆိပ်နဲ့ နယ်စပ်မှာ ကိုယ်အပူချိန်ကို စစ်ဆေးနေတာပဲ, ပူစရာလိုသေးလား

လက်ရှိအချိန်ထိလေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေအရ နောက်ပိုင်း COVID-19 ဗိုင်းရပ်ပိုးကိုးစက်ခံရသူတွေဟာ ရောဂါလက္ခဏာမပြခင်မျာကတည်းက သူများကို ဗိုင်းရပ် ဆက်လက်ကူးစက်နေပါပြီ။ နောက်တခုက ၈၀ ရာနှုန်းကျော်က ရောဂါလက္ခဏာမပြင်းထန်လို့  သူတို့တွေ နိုင်ငံထဲဝင်လာချိန်မှာ ဗိုင်းရပ်ပိုးပါလာပေမယ့် လေဆိပ်နဲ့ နယ်စပ်မှာ စစ်ဆေးသူတွေလက်ကလွတ်သွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဗိုင်းရပ်ပိုးကူစက်ခံထားရသူတွေဟာ စစ်ဆေးသူတွေသတိမထားမိဘဲ ဘယ်နိုင်ငံထဲမှာမဆိုရောက်ရှိကာ ဆက် လက် ပြန့်ပွားကူးစက်နေနိုင်ပါတယ်။

 အားနည်းချက်

WHO ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရသူလို့ သံသယရှိဖို့နဲ့စစ်ဆေးဖို့ Definitions က
(၁) ဆေးရုံတက်ရလောက်အောင်ပြင်းထန်ပြီး  ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းရှာမရတဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရောဂါတခုခု (ဖျားနာ၊ ချောင်းဆိုး အသက်ရှုကြပ်) ရှိပြီး
ရောဂါပြန့်ပွားနေတဲ့ နိုင်ငံ တခုခု ( တရုပ်နိုင်ငံ) ကို ပြီးခဲတဲ့ ၁၄ ရက်အတွင်း ခရီးသွားထားသူ။  (သို့မဟုတ်)
(၂) ဖျားနာ + ချောင်းဆိုး နှာစေး၊ လည်ချောင်းနာ၊ ကိုယ်လက်ကိုက်၊  စတဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာတွေရှိပြီး  ပြီးခဲတဲ့ ၁၄ ရက်အတွင်း ရောဂါပိုးကူစက်ခံရသူနဲ့ အနီးကပ်ထိတွေ့နေထိုင်ခဲ့ဖူးသူ၊ ရောဂါပိုးရှိသူတွေရှိတဲ့ ဆေးရုံဆေးခန်းတွေမှာ အလုပ်လုပ်သူ သွားရောက်ဖူးသူ ။

အဲဒီတော့ တုပ်ကွေးရာသီမှာ ဘယ်နိုင်ငံကိုမှလည်းခရီးမသွား၊  COVID-19 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးခံထားရသူတွေနဲ့လည်း ဆက်ဆံမှုမရှိတဲ့သူတွေ အဖျားနဲ့ နှာစေးချောင်းဆိုးလောက်ပဲရတဲ့အခါ ဘယ်သူကမှ COVID-19 ဗိုင်းရပ်ပိုးစစ်သင့်တယ်လို့ မယူဆတော့ပဲ ရာသီတုပ်ကွေးလို့ပဲ ကုတာ သဘာဝကျပါတယ်။ အဲဒီမှာတင် COVID-19 ဗိုင်းရပ်ပိုးကူးခံထားရသူတွေကို သတိမထားမိတော့ဘဲ သူတို့ကတဆင့်တခြားသူတွေကို ဆက်ကာဆက်ကာပြန့်တာပါ။

ပြည်ရွှေမြန်မှာ ဘယ်လိုလဲ 

၂၃-၂-၂၀ နေ့က ကျန်းမာရေးနဲ့အားကာဝန်ကြီးဌာနကထုတ်တဲ့ ပြည်သူများသို့ပန်ကြားချက်က မြန်မာပြည်မှာ အထက်ဖေါ်ပြပါနိုင်ငံတွေလိုဖြစ်နေလောက်ပြီလို့ သွယ်ဝိုက်ပြီးဆိုတာလို့ယူဆလို့ရပါတယ်။
၁. မြန်မာပြည်နဲ့တရုပ်ပြည်အကြားကုန်းလမ်း လေကြောင်းလမ်း ကူလူးဆက်သွယ်ရေးတွေ ရှိနေပါတယ်။
၂, တရုပ်နှစ်သစ်ကူးပြီးပြန်လာတဲ့ တရုပ်နိုင်ငံသားတွေ မြန်မာပြည်အနှံ့မှာ အလုပ်လုပ်နေပါတယ်။ သူတို့တွေ တော်ရုံဖျားနာလို့ကတော့ အစိုးရဆေးရုံဆေးခန်းကိုမလာပါ၊
၃. နယ်စပ်ကဝင်လာပြီး အလုပ်လုပ်နေတဲ့တရုပ်လူမျိုးတွေ၊ တရုပ်ပြည်မှာ အလုပ်သွားလုပ်ပြီး လမ်းကြောင်းမျိုးစုံကနေပြန်လာတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ နယ်သပ်တလျှောက် အထူးသခြင်း ကချင်နဲ့ရှမ်းပြည်တွေမှာ အများကြီးပါ။
၄။ နယ်တွေမှာ နေမကောင်းသူတွေ၊ တရားမဝင်လာရောက်နေထိုင် အလုပ် လုပ်သူတွေ သေကောင်ပေါင်းလဲ မဖြစ်သမျှ အစိုးရဆေးရုံကိုလာပြကြမှာမဟုတ်ပါ ။ ရမ်းကုတွေ အရပ်ဖက် ဆရာဝန် တွေ တိုင်းရင်းဆေးဆရာတွေနဲ့ ကုကြပါတယ်။

အထက်ပါအကြောင်းတွေကြောင့် ပြည်ရွှေမြန်မာမှာ
(က) COVID-19 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးခံထားရသူတွေ လမ်းမျိုးစုံကနေ ဝင်ရောက်လာပြီးဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ (ခ) သူတို့တွေကို သတိမထားမိလို့ သူတို့ကနေ ထိတွေ့ဆက်ဆံသူ တခြားသူတွေကို ဆက်လက်ကူးစက်ပြန့်ပွားပြီး သူတို့ကတဆင့် ဆက်ကာဆက်ကာပြန့်ပွားနေတာတွေရှိနေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို ကိုးရီးယား၊ အီတလီနဲ့ အီရန်တို့က နမူးနာပြနေပါတယ်။
(ဂ) အဲလိုသံသယစာရင်းထဲမဝင်ဘဲ ကူစက်ခံနေရသူတယောက်ယောက်ကို သတိထားမိလို့ COVID-19 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးခံထားရတာကို စစ်ဆေးပေါ်ပေါက်လာပြီး အရင်းအမြစ်နဲ့ ဆက်လက်ပြန့်ပွားနိုင်သူတွေကို ဆက်လက်ရှာဖွေစစ်ဆေးတဲ့အခါမှာတော့ မြန်မာပြည်မှာလည်း COVID-19 လူနာစာရင်း မိုးထိအောင်လှေကားထောင်တက်လာနိုင်ပါတယ်။

ဘာတွေလုပ်ရမလဲ 

ကျန်းမာရေးနဲ့အားကာဝန်ကြီးဌာနက COVID-19 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးခမခံရအောင်ကာကွယ်ဖို့ လုပ်ဆောင်စရာအကြံပြုချက်တွေကိုသူတို့ရဲ့ အင်တာနက်စာမျက်နှာနဲ့ ဖေ့ဘုတ် စာမျက်နှာတွေမှာ တင်ထားပါတယ်။
အဲဒီအကြံပေးချက်တွေကိုလိုက်နာကြပါ။
အထူးသဖြင့် တကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းရေးပါ။
လးစုလးဝေးကိုရှောင်ပါ။
အိမ်မှာ သက်ကြီးရွယ်အို၊ မကျန်းမာသူ ( ဆီးချို၊ နှလု့း၊ ကျောက်ကပ်) ရောဂါရှိသူ၊ ကလေးငယ်ရှိသူများ အပြင်မှပြန်လာလျင်  ခြေလက်ဆေး အဝတ်လဲ ပြီးမှကျန်တဲ့ လုပ်စရာရှီတာလုပ်ပါ.
မိမိကိုယ်ခံအားကောင်းအောင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှန်မှန်လုပ်ပါ။ အသီးအရွက်များများစားပါ၊ အိပ်ရေးဝပါစေ၊ စိတ်ဖိစီးမခံပါနဲ့ ။
မိမိမှဦ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာကူစက်ရောဂါလက္ခဏာတခုခုရှိပါက တတ်ကျွမ်းသူ ကျန်းမာရေးပညာရှင်များနဲ့ ပြသ ကုသမှုခံယူပါ။

ကူးစက်ခံရလျင် ဘာဖြစ်မလဲ

ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ ၈၀ ရာနှုန်းကျော်မှာ သာမန်ရောဂါလက္ခဏာလောက်သာပြပြီး ပျောက်ကင်းသွားကြပါတယ်. ၁၄ ရာနှုန်းလောက်ကသာ ပြင်းထန်တဲ့ လက္ခဏာတွေရတာပါ။ ၅ရာနှုန်လောက်သောလူနာတွေကသာ အသည်းအသန်ဖြစ်ပြီးသေနှုန်းကတော့ ၂ ရာနှုန်းလောက်ပဲရှိပါတယ်။
သေဆုံးသူအများစုကသက်ကြီးရွယ်အိုတွေနဲ့  နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေအများစုပါ၊။

ဒေါက်တာအောင်
၂၄-၂-၂၀၂၀

https://www.who.int/publications-detail/global-surveillance-for-human-infection-with-novel-coronavirus-(2019-ncov)
https://www.facebook.com/MinistryOfHealthAndSportsMyanmar/posts/3200223133340303
https://mohs.gov.mm/Main/content/publication/2019-ncov?fbclid=IwAR1hbhcFZpJ81C8D_uiAn0ZTcZ3WJONQVaZL4a_kmxK3jAHnDAxz3pRneIo....
https://www.facebook.com/MinistryOfHealthAndSportsMyanmar/

https://www.facebook.com/MinistryOfHealthAndSportsMyanmar/videos/472268286780775/
https://www.facebook.com/MinistryOfHealthAndSportsMyanmar/videos/489964578595548/
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/points-of-entry-and-mass-gatherings
https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-2019-outbreak-on-17-february-2020

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (၂၀၁၉) (ဝူဟန်) ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုနှင့် သေဆုံးမှုဆိုင်ရာ ကိန်းဂဏန်းများ

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (၂၀၁၉) (ဝူဟန်) ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုနှင့် သေဆုံးမှုဆိုင်ရာ ကိန်းဂဏန်းများ (နေ့စဉ် အပ်ဒိတ်တင်ပေးပါမည်)

Corona virus လူနာသစ်နဲ့ သေတဲ့အရေအတွက်တိုးလာ‌ နေသေးပေမယ့် တရုပ်ပြည်တွင်းမှာ နေ့စဉ်လူနာသစ်စာရင်းက တည်ငြိမ်လာပြီလို့ WHO expert ကဆိုပါတယ်။
https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51431087

၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလကုန်ကစပြီး ဒီဗိုင်းရပ်ကူးစက်ခံရတယ်လို့ အတည်ပြုတဲ့ လူနာအရေအတွက်က နေ့စဉ် တောက်လျှောက်တိုးလာနေရာမှာ ပြီးခဲ့တဲ့ တပတ်က လူနာသစ် တနေ့ကို တထောင်အောက်ရှိနေကနေ သုံးထောင်ကျော်အထိတိုးလာပါတယ်။ 

ဖေဖေါ်ဝါရီ ၄ရက်နေ့မှာတော့တနေ့တာအတည်ပြုလူနာသစ်စံချိန် တင်ပြီး တရက်တည်းလူနာသစ်ပေါင်း ၃၉၂၅ (တွက်ချက်အဖြေ ၃၉၂၄)  တရုပ်ပြည်တွင်းလူနာသစ်  ၃၈၉၂ ယောက် (တွက်ချက်အဖြေ ၃၈၉၃) ရှိခဲ့တာပါ။ 

 အဲဒီနောက် ဖေဖေါ်ဝါရီ ၅၊ ၆ ရက်၊ ၇ ရက် နဲ့ ၈ ရက်တို့မှာတော့ လူနာသစ် တွေထပ်တိုးတဲ့ နှုန်းကျလာပြီး ဖေဖေါ်ဝါရီ  ၄ ရက်နေ့ ကအရေအတွက်ကို မရောက်တော့ဘဲ ပြန်နည်းစပြုလာပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရောဂါပြန့်ပွားမှု အထွဋ်ထိတ်ကိုရောက်ပြီးတည်ငြိမ်လာပြီလို့ထင်ရပေမယ့် ဟုတ်မဟုတ် သေချာပြောဖို့တော့ စောပါသေးတယ်လို့ အဲဒီအရာရှိကဆိုပါတယ်။ 

နေ့စဉ်သေဆုံးမှုအရေအတွက်က နည်းနည်းချင်းတိုးလာပေမယ့် နေ့စဉ်ရောဂါပျောက်လို့ ဆေးရုံဆင်းရတဲ့ လူနာအရေအတွက်ကတော့ တနေ့ တရာအောက်ကနေ တနေ့ ၆၀၀ အထိ တပတ်အတွင်း သိသိသာသာတိုးတက်လာပါတယ်။ 

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲကြီးမှထုတ်ပြန်သော ကိန်းဂဏန်းများ
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports/

တရုပ်ကျန်းမာရေးကော်မရှင်မှ ထုတ်ပြန်သော ကိန်းဂဏန်းများကို
http://www.nhc.gov.cn/xcs/yqtb/list_gzbd.shtml

မြင်သာအောင်ဂရပ်များနဲ့ပြထားပါတယ်။

တရုပ်အစိုးရ ဝဘ်ဆိုက်မှာ တင်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းနဲ့ WHO  situation report ကိန်းဂဏန်းနည်းနည်းတော့ကွဲလွဲမှုရှိတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ WHO  situation report ရဲ့ စုစုပေါင်းလူနာအရေတွက်နဲ့ တနေ့တာ လူအသစ်အရေအတွက်ကိုတွက်ကြည့်လျင်လည်းနည်းနည်းလွဲတဲ့ရက်တွေရှိပါတယ်။

 နေ့စဉ်အသစ်တက်လာတဲ့ ဂဏန်းများကို spread sheet မှာထည့်ပြီး အပ်ဒိပ်ပြန်တင်ပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။

Google Sheet app နဲ့ ဖွင့်လျင်တော့ ကိန်းဂဏန်းတွေနဲ့ ဂရပ်ပုံကိုပါဒီလင့်ကနေကြည့်လို့ရပါတယ်။
ဖိုင်မှာ တရုပ်ပြည်တွင်း နဲ့ WHO ဆိုပြီးsheet ၂ ခုပါပါတယ်။
https://drive.google.com/file/d/1aOczRSvalsEve5nsapNPEg1KwlpguVkw/view?usp=sharing

Dr Aung
09-02-2020

လူထုထဲမှာ နှာခေါင်းစည်း Mask သုံးလျင် ဘာတွေတွဲလုပ်ဖို့လိုမလဲ

မနေ့ကတွေ့ခဲ့တဲ့လူနာတယောက်ရဲ့ ဗဟုသုတနဲ့  စမတ်ကျပုံကိုသဘောကျလို့ပါ။ 

သူက စင်္ကာပူကို ဇန်န္နဝါရီလ  ၂၄ ကနေ ၂၇ သွားလည်ခဲ့ပါတယ်တဲ့။
ဆရာဝန်။  "စင်္ကာပူမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စပြန့်နေပြီနော် သိလား”
လူနာ။ “ကျမတို့ကအဲဒီအချိန်မှာ  Univresal Studio  ထဲမှာ”
ဆရာဝန်။ “အဲဒီထဲမှာ တရုပ်ပြည်ကတိုးရစ်တွေနဲ့ မဆုံဘူးလား “
လူနာ။ “ ဘယ်ပြောကောင်းမလဲ၊ နေရာတကာသူတို့ချည်းပဲ”
ဆရာဝန်။ “ စင်္ကာပူမှာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စပြန့်တာ တရုပ်တိုးရစ်အုပ်စုဆီကလို့ပြောတယ်နော်”
လူနာ။ “ ကျမတို့က အရာရာကိုကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားတယ်။
နှာခေါင်းစည်းကို အမြဲစည်းပြီး မကြာမကြာအသစ်လဲတယ်၊ လက်ကိုလည်း မကြာမကြာ အရက်ပျံဆေးရည်နဲ့ သုတ်ပြီး သန့်ရှင်းတယ်။ ရေနဲ့ ဆပ်ပြာနဲ့လည်း မကြာမကြာ ဆေးပါတယ်”
WHO က လူစုထဲမှာ သွားလာနေသူတွေအတွက် နှာခေါင်းစည်းကို မိမိအတွက် အကာအကွယ်အနေတဲ့ တပ်ဖို့  အားမပေးဘဲ  မိမိကနှာစေးချောင်းဆိုးလျင်သာ သူတပါးဆီမပြန့်အောင် တပ်ဖို့ အကြံပေးပါတယ်။

ဒါဆို လုံးဝအကာအကွယ်မပေးတာလားဆိုလျင်တော့ မဟုတ်ပါဘူး

၁။ မိမိမျက်နှာကို တိုက်ရိုက်စင်လာတဲ့ တံတွေးမှုန်တွေပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းထဲ ဝင်မသွားအောင်  အကာကွယ်ပေးပါတယ်။
ဒီလိုကာကွယ်ပေးတယ်လို့ဆိုရာမှာ နှာခေါင်းစည်းကို တောက်လျှောက်တပ်ထားလို့ အကာကွယ်ရတာမဟုတ်ပါ။
မိမိအနားမှာ နှာချေ ၊ ချောင်းဆိုးသူရှိလို့ မိမိမျက်နှာ နဲ့နှာခေါင်းစည်းကို တံတွေးနဲ့ နှာရည်တွေ စင်တယ်လို့ သံသယရှိလျင် ချက်ချင်း စနစ်တကျဖြုတ်ပြီး သေသေချာချာ စွန့်ပစ်ရပါမယ်။  အကြာကြီးဆက်တပ်ထားလျှင်တော့ အပြင်မျက်နှာပြင်မှာကပ်နေတဲ့ တံတွေးထဲကပိုးကို အသက်ရှုသွင်းလျင် စုပ်ယူမိမှာပါ။ သာမန်နှာခေါင်းစည်းက ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဘက်တီးရီးယားလို သေးငယ်တဲ့ အမှုန်တွေကို စစ်မပေးနိုင်လို့ပါ။
ပြီးတာနဲ့ လက်ကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရပါမယ်။
ပြီးတော့မှ နောက်ထပ် နှာခေါင်းစည်းအသစ်ကိုတပ်ရပါမယ်။
မျက်နှာကိုစင်တယ် ထင်လျင် မျက်နှာကိုပါသန့်ရှင်းပါ။
နှာခေါင်းစည်းမှာ တခုခုကပ်နေတယ်။ စိုနေတယ်ဆိုတာနဲ့ ချက်ချင်းလဲရပါမယ်။

၂။ ကြီးမားနဲ့ အမှူန်တွေ ဖူန်တွေနှာခေါင်းနဲ့ ပါးစပ်ထဲ မဝင်အောင် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။

၃။ မျက်နှာ နဲ့ မှာခေါင်းကို မကြာခကိုင်တွယ် ပွတ်သတ်တတ်သူများ မသန့်တဲ့လက်နဲ့ မျက်နှာ၊ နှာခေါင်းတို့ကို အလွယ်တကူမကိုင်မိအောင် ကာကွယ်ပါတယ်။
၂၀၁၆ က သုတေသနတခုအရလူတယောက်ဟာ မိမိမျက်နှာ ကို တနာရီမှာ  ၂၃ကြီမ်အထိ ထိကိုင်တတ်တယ် ဆိုပါတယ်။ အကယ်၍ မိမိလက်ကို သန့်ရှင်းအောင်မလုပ်နိုင်မီ ဒီလိုမကိုင်တွယ်မိအောင် နှာခေါင်းစည်းက အတိုင်းအတာတခုအထိ အကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
လူထုထပ်တဲ့ နေရာ  အထူးသဖြင့် လူပေါင်းစုံနဲ့ နီးနီးကပ်ကပ်နေရတဲ့ ရထားတို့ ဘတ်စ်ကားတို့စီးတဲ့အခါမှာ အထက်မှာရေးထားသလို လုပ်နိုင်မယ် လက်ကိုသန့်ရှင်းနိုင်မယ် ဆိုလျင်တော့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းက ကူးတဲ့ ရောဂါတွေ ကူးစက်ခံရခြင်းကနေ အထိုက်လျောက် ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ အရက်ပျံ ( 65-70 %) လက်သုတ်လိမ်းပိုးသတ်ဆေးရည်ကလေးဆောင်ထားတာကောင်းပါတယ်။

Dr David Carrington, of St George's, University of London, told BBC News "routine surgical masks for the public are not an effective protection against viruses or bacteria carried in the air", which was how "most viruses" were transmitted, because they were too loose, had no air filter and left the eyes exposed.
But they could help lower the risk of contracting a virus through the "splash" from a sneeze or a cough and provide some protection against hand-to-mouth transmissions.
A 2016 study from New South Wales suggested people touched their faces about 23 times an hour.

Dr Aung
07/05/2020

https://www.bbc.com/news/health-51205344
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25637115
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/when-and-how-to-use-masks
https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public